Cà phê, thức uống phổ biến được yêu thích trên toàn thế giới, không chỉ mang đến hương vị độc đáo mà còn ẩn chứa nhiều lợi ích và tác hại đối với sức khỏe. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về việc uống cà phê có tác dụng gì, bao gồm những lợi ích, tác hại, cách uống tốt cho sức khỏe, các công thức pha chế, văn hóa cà phê và những địa chỉ uy tín để bạn tìm hiểu và thưởng thức.
Thành phần dinh dưỡng của cà phê
Cà phê là một loại thức uống phổ biến trên toàn thế giới và có nhiều lợi ích dinh dưỡng. Các thành phần dinh dưỡng chính có trong cà phê gồm: Caffein, chất chống oxy hóa, vitamin và khoáng chất. Cụ thể như sau:
- Caffeine: Là thành phần chính giúp tăng cường sự tỉnh táo và tập trung.
- Chất chống oxy hóa: Cà phê chứa nhiều chất chống oxy hóa như axit chlorogenic và polyphenol, giúp bảo vệ cơ thể khỏi các gốc tự do.
- Vitamin B2 (Riboflavin): Giúp chuyển hóa năng lượng từ thực phẩm.
- Vitamin B3 (Niacin): Tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng.
- Vitamin B5 (Pantothenic acid): Cần thiết cho việc sản xuất năng lượng và hormone.
- Mangan và Kali: Hỗ trợ chức năng của hệ thần kinh và cơ bắp.
Thành phần dinh dưỡng cụ thể trong một 100gr cà phê đen đá không thêm đường, sữa:
| Thành phần | Số lượng |
Đơn vị |
| Calo | 1 | kcal |
| Lipid | 0 | g |
| Chất béo bão hoà | 0 | g |
| Chất béo chuyển hóa | 0 | g |
| Cholesterol | 0 | mg |
| Natri | 2 | mg |
| Kali | 49 | mg |
| Carbohydrat | 0 | g |
| Chất xơ | 0 | g |
| Đường | 0 | g |
| Protein | 0.1 | g |
| Cafein | 40 | mg |
| Vitamin C | 0 | mg |
| Calci | 2 | mg |
| Sắt | 0 | mg |
| Vitamin D | 0 | IU |
| Vitamin B6 | 0 | mg |
| Vitamin B12 | 0 | µg |
| Magie | 3 | mg |
Uống cà phê có tác dụng gì?
Tăng cường năng lượng và sự tỉnh táo
Caffeine là chất kích thích chính trong cà phê, tác động lên hệ thần kinh trung ương, giúp tăng cường sự tỉnh táo, tập trung và giảm mệt mỏi. [mfn]Tác động của caffeine đối với hệ thần kinh trung ương: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK202225/[/mfn] Một nghiên cứu cho thấy việc uống cà phê trước khi tập luyện có thể giúp tăng hiệu suất và sức bền. [mfn]Cà phê và hiệu suất tập luyện: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7739593/[/mfn]
Cải thiện tâm trạng
Caffeine kích thích sản xuất dopamine và serotonin, hai chất dẫn truyền thần kinh đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh tâm trạng. [mfn]Tác động của caffeine đối với hệ thống dopaminergic: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15767841/[/mfn] Nghiên cứu cho thấy việc tiêu thụ cà phê có thể làm giảm nguy cơ trầm cảm. [mfn]Cà phê và chứng trầm cảm: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26339067/[/mfn]
Giảm nguy cơ mắc một số bệnh
- Bệnh Parkinson: Nghiên cứu cho thấy những người uống cà phê thường xuyên có nguy cơ mắc bệnh Parkinson thấp hơn. [mfn]Uống cà phê có giảm nguy cơ mắc bệnh Parkinson không? https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36721713/[/mfn] Caffeine có thể bảo vệ tế bào thần kinh khỏi bị tổn thương.
- Bệnh Alzheimer: Cà phê chứa các chất chống oxy hóa giúp bảo vệ não khỏi tổn thương, giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer. [mfn]Vai trò của caffeine trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20182054/[/mfn]
- Tiểu đường loại 2: Caffeine trong cà phê có thể cải thiện khả năng sử dụng insulin, giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2. [mfn]Tác dụng của cà phê đối với bệnh tiểu đường loại 2: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24984989/[/mfn]
- Ung thư: Cà phê có chứa các chất chống oxy hóa như polyphenol và axit chlorogenic, giúp bảo vệ cơ thể khỏi tác động của các gốc tự do, giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư. [mfn]Cơ chế tiềm năng của cà phê trong việc giảm nguy cơ mắc ung thư: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28288025/[/mfn]
Hỗ trợ giảm cân
Caffeine tăng cường quá trình trao đổi chất và đốt cháy chất béo, hỗ trợ giảm cân. Một nghiên cứu cho thấy những người uống cà phê có xu hướng giảm cân nhiều hơn so với những người không uống. [mfn]Hiệu quả của caffeine đối với giảm cân: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30335479/[/mfn]
Chứa nhiều chất chống oxy hóa
Cà phê chứa nhiều chất chống oxy hóa, bao gồm polyphenol và axit chlorogenic, có tác dụng bảo vệ cơ thể khỏi tác động của các gốc tự do, chống lão hóa và tăng cường sức khỏe. [mfn]Chất chống oxy hóa trong cà phê: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6270823/[/mfn]
Uống cà phê có tác hại gì?
Mất ngủ
Caffeine có thể làm gián đoạn chu kỳ ngủ, gây khó ngủ và ngủ không sâu giấc. [mfn]Rối loạn giấc ngủ do caffeine: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36870101/[/mfn]
Lời khuyên: Hạn chế uống cà phê sau 2 giờ chiều để tránh ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Lo lắng và bồn chồn
Caffeine kích thích hệ thần kinh trung ương, có thể gây lo lắng, bồn chồn và tăng nhịp tim.
Lời khuyên: Uống cà phê với lượng vừa phải và không uống khi đang căng thẳng.
Nhức đầu
Việc sử dụng caffeine thường xuyên có thể gây nghiện, dẫn đến tình trạng cai nghiện khi ngừng uống, gây nhức đầu.
Lời khuyên: Giảm dần lượng cà phê mỗi ngày để tránh tình trạng cai nghiện.
Tăng nhịp tim và huyết áp
Caffeine có thể làm tăng nhịp tim và huyết áp, đặc biệt ở những người nhạy cảm với caffeine. [mfn]Tác động của caffeine lên tim mạch: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6702647/[/mfn]
Lời khuyên: Hạn chế uống cà phê nếu bạn có tiền sử bệnh tim mạch.
Gây nghiện
Caffeine có thể gây nghiện, dẫn đến tình trạng phụ thuộc và khó cai nghiện. [mfn]Nghiện caffeine: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37140274/[/mfn]
Lời khuyên: Giảm dần lượng cà phê mỗi ngày, thay thế bằng các thức uống khác và tìm kiếm sự hỗ trợ từ bác sĩ nếu cần.
Cách uống cà phê tốt cho sức khỏe
Hạn chế lượng cà phê nạp vào cơ thể
Khuyến nghị về lượng cà phê tối đa nên uống mỗi ngày là 400mg caffeine, tương đương khoảng 4 cốc cà phê. [mfn]Khuyến nghị về lượng cà phê tối đa nên uống mỗi ngày: https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/nutrition-and-healthy-eating/in-depth/caffeine/art-20045678[/mfn] Uống quá nhiều cà phê có thể dẫn đến các tác dụng phụ như mất ngủ, lo lắng, nhức đầu và tăng huyết áp.
Chọn cà phê nguyên chất
Cà phê nguyên chất chứa nhiều chất chống oxy hóa và có hương vị đậm đà hơn so với cà phê pha sẵn.
Mẹo chọn cà phê nguyên chất: Chọn cà phê có nguồn gốc rõ ràng, hạt cà phê đều màu, không lẫn tạp chất và có mùi thơm tự nhiên.
Uống cà phê vào thời điểm thích hợp
Uống cà phê vào buổi sáng giúp tăng cường năng lượng và sự tỉnh táo. Tuy nhiên, không nên uống cà phê quá muộn trong ngày vì có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Tránh uống cà phê khi đang mang thai hoặc cho con bú
Caffeine trong cà phê có thể đi vào sữa mẹ và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi và trẻ nhỏ.
Lời khuyên: Phụ nữ mang thai và cho con bú nên hạn chế hoặc tránh uống cà phê.
Chú ý đến các tương tác thuốc
Cà phê có thể tương tác với một số loại thuốc, làm thay đổi tác dụng của thuốc.
Lời khuyên: Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ về việc sử dụng cà phê khi đang dùng thuốc.
Các loại cà phê phổ biến tại Việt Nam
Cà phê Arabica
Đặc điểm: Cà phê Arabica có hương vị thơm dịu, thanh tao, ít vị đắng và có hàm lượng caffeine thấp hơn so với cà phê Robusta. Cà phê Arabica thường được trồng ở những vùng có độ cao trên 1000 mét và được chế biến bằng phương pháp rang xay thủ công để giữ được hương vị nguyên bản.
Phổ biến: Cà phê Arabica là loại cà phê được ưa chuộng nhất tại Việt Nam và trên thế giới. Nó thường được sử dụng để pha cà phê phin, cà phê máy và cà phê rang xay nguyên chất.
Cà phê Robusta
Đặc điểm: Cà phê Robusta có hương vị đậm đà, mạnh mẽ, vị đắng cao và hàm lượng caffeine cao hơn so với cà phê Arabica. Cà phê Robusta thường được trồng ở những vùng có độ cao thấp hơn và có thể chịu được điều kiện khí hậu khắc nghiệt hơn.
Phổ biến: Cà phê Robusta là loại cà phê phổ biến thứ hai tại Việt Nam. Nó thường được sử dụng để pha cà phê phin sữa đá và cà phê hòa tan.
Cà phê Culi
Đặc điểm: Cà phê Culi là loại cà phê hạt mò, tức là hai hạt cà phê dính liền nhau trong cùng một quả. Cà phê Culi có hương vị đậm đà, mạnh mẽ, vị đắng cao và hàm lượng caffeine cao hơn so với cà phê Arabica và Robusta thông thường.
Phổ biến: Cà phê Culi là loại cà phê được yêu thích bởi những người thích cà phê có hương vị đậm đà và mạnh mẽ. Nó thường được sử dụng để pha cà phê phin và cà phê máy.
Cà phê Moka
Đặc điểm: Cà phê Moka là loại cà phê được trồng ở khu vực Tây Nguyên của Việt Nam. Cà phê Moka có hương vị đặc trưng, chua nhẹ, có chút vị đắng và hậu ngọt.
Phổ biến: Cà phê Moka là loại cà phê được yêu thích bởi những người thích cà phê có hương vị độc đáo và khác biệt. Nó thường được sử dụng để pha cà phê phin và cà phê máy.
Cà phê Chồn
Đặc điểm: Cà phê Chồn là loại cà phê được làm từ hạt cà phê đã được ăn và tiêu hóa một phần bởi cầy hương. Cà phê Chồn có hương vị thơm ngon, độc đáo, ít vị đắng và có hàm lượng caffeine thấp.
Phổ biến: Cà phê Chồn là loại cà phê đắt nhất tại Việt Nam và trên thế giới. Nó thường được coi là một món quà sang trọng và quý giá.
Các công thức pha chế cà phê phổ biến
Cà phê đen nóng/đá
Hướng dẫn thực hiện:
- Cho cà phê vào phin, lắc nhẹ cho cà phê đều xuống.
- Rót một ít nước sôi vào phin, chỉ đủ để thấm đều cà phê (khoảng 15ml). Ủ cà phê trong 30 giây.
- Rót nước sôi theo vòng tròn từ ngoài vào trong, rót đầy phin. Đậy nắp phin và chờ cà phê chảy xuống.
- Khi cà phê chảy gần hết, có thể châm thêm nước sôi để lấy trọn hương vị.
- Thưởng thức cà phê đen nóng hoặc thêm đá nếu muốn uống lạnh.
Bí quyết:
- Sử dụng cà phê rang xay nguyên chất, xay mịn vừa phải.
- Nước sôi nên ở nhiệt độ 90-95 độ C để cà phê chiết xuất ngon nhất.
- Tỷ lệ cà phê và nước có thể điều chỉnh theo khẩu vị.
- Có thể thêm đường, sữa đặc hoặc sữa tươi tùy thích.
Cà phê sữa nóng/đá
Hướng dẫn thực hiện:
- Pha cà phê đen theo hướng dẫn trên.
- Khi cà phê chảy gần hết, rót vào ly khoảng 2/3 ly.
- Cho sữa tươi hoặc sữa đặc vào ly, khuấy đều.
- Thêm đá nếu muốn uống lạnh.
Bí quyết:
- Có thể điều chỉnh lượng sữa theo khẩu vị.
- Sử dụng sữa tươi thanh trùng để có hương vị thơm ngon nhất.
- Có thể thêm đá xay để tăng độ béo và mát lạnh.
Bạc xỉu
Hướng dẫn thực hiện:
- Cho đá vào ly đến 2/3 ly.
- Rót cà phê đen nóng vào ly, sao cho đá không bị tràn.
- Rót nhẹ sữa đặc lên trên cà phê, tạo thành lớp mỏng.
- Thưởng thức ngay.
Bí quyết:
- Nên sử dụng cà phê đen đậm đà để tạo vị đắng cân bằng với vị ngọt của sữa đặc.
- Rót sữa đặc nhẹ nhàng để tạo thành lớp riêng biệt.
- Uống cà phê ngay sau khi pha để cảm nhận được hương vị ngon nhất.
Cà phê trứng
Hướng dẫn thực hiện:
- Pha cà phê đen theo hướng dẫn trên.
- Đánh tan lòng đỏ trứng gà với đường và sữa đặc.
- Cho hỗn hợp trứng vào ly và đánh bông bằng máy đánh trứng hoặc phới đánh trứng.
- Rót cà phê đen nóng vào ly, sao cho không làm hỏng lớp trứng bông.
- Thưởng thức ngay.
Bí quyết:
- Nên sử dụng lòng đỏ trứng gà tươi để tạo độ béo và thơm ngon.
- Đánh bông trứng kỹ để tạo lớp kem mịn.
- Có thể điều chỉnh lượng đường và sữa đặc theo khẩu vị.
Cà phê cold brew
Hướng dẫn thực hiện:
- Cho cà phê vào bình thủy tinh.
- Đổ nước lọc vào bình, sao cho nước ngập hoàn toàn cà phê.
- Đậy kín nắp bình và để cà phê ngâm trong tủ lạnh ít nhất 12 tiếng, hoặc tối đa 24 tiếng.
- Lọc cà phê qua vải lọc để loại bỏ bã.
- Cho cà phê cold brew vào ly và thưởng thức.
Bí quyết:
- Nên sử dụng cà phê rang xay thô để cold brew có hương vị đậm đà.
- Tỷ lệ cà phê và nước có thể điều chỉnh theo khẩu vị.
- Có thể thêm đá, sữa tươi hoặc sữa đặc vào cold brew để thay đổi hương vị.
- Cold brew có thể bảo quản trong tủ lạnh tối đa 1 tuần.
Các thức uống cà phê khác
Ngoài các thức uống từ cà phê phổ biến, bạn cũng có thể tham khảo các thức uống sáng tạo như:
- Cà phê dừa: Pha cà phê, thêm nước cốt dừa và đá.
- Cà phê bạc hà: Pha cà phê, thêm lá bạc hà hoặc siro bạc hà và đá.
- Cà phê gừng: Pha cà phê, thêm gừng tươi và đá.
Văn hóa cà phê
Lịch sử cà phê
Cà phê có nguồn gốc từ Ethiopia (một quốc gia ở Châu Phi), được phát hiện vào thế kỷ 15. Cà phê được lan truyền sang các nước Ả Rập, sau đó đến châu Âu và các quốc gia khác trên thế giới. Việt Nam là một trong những quốc gia sản xuất cà phê lớn nhất thế giới, với cà phê Robusta được trồng phổ biến.
Văn hóa cà phê ở các quốc gia khác nhau
- Việt Nam: Cà phê phin là thức uống phổ biến, thường được thưởng thức cùng bánh mì, phở và các món ăn sáng.
- Ý: Espresso là thức uống phổ biến, được thưởng thức nhanh chóng và đậm đà.
- Pháp: Cà phê được thưởng thức trong các quán cà phê lãng mạn, thường dùng kèm bánh ngọt.
Nghệ thuật latte art
Latte art là nghệ thuật tạo hình bằng sữa nóng trên bề mặt cà phê espresso. Các hình thức phổ biến như hoa, trái tim, con vật,…
Hướng dẫn:
- Sử dụng máy đánh sữa tạo bọt sữa mịn.
- Rót sữa nhẹ nhàng lên bề mặt cà phê, tạo hình theo ý thích.
Các thương hiệu cà phê nổi tiếng Việt Nam
Trung Nguyên Legend
- Thương hiệu: Là một trong những thương hiệu cà phê lâu đời và nổi tiếng nhất Việt Nam, Trung Nguyên Legend được biết đến với các dòng sản phẩm cà phê rang xay, cà phê hòa tan và cà phê chồn cao cấp.
- Dòng sản phẩm: Gồm cà phê Trung Nguyên Legend Classic, cà phê G7, cà phê Legend Weasel, cà phê sáng Trung Nguyên,…
- Đánh giá: Cà phê Trung Nguyên Legend có hương vị đậm đà, mạnh mẽ, phù hợp với những người thích “gu” cà phê mạnh.
Highlands Coffee
- Thương hiệu: Highlands Coffee là chuỗi cửa hàng cà phê nổi tiếng với không gian sang trọng, hiện đại và phong cách phục vụ chuyên nghiệp.
- Dòng sản phẩm: Gồm cà phê rang xay nguyên chất, cà phê pha phin, cà phê máy, thức uống đá xay,…
- Đánh giá: Cà phê Highlands Coffee có hương vị thơm ngon, thanh tao, phù hợp với những người thích gu cà phê nhẹ nhàng.
The Coffee House
- Thương hiệu: The Coffee House là chuỗi cửa hàng cà phê mang phong cách trẻ trung, năng động và được giới trẻ yêu thích.
- Dòng sản phẩm: Gồm cà phê rang xay nguyên chất, cà phê pha phin, cà phê máy, thức uống đá xay, bánh ngọt, đồ ăn nhẹ,…
- Đánh giá: Cà phê The Coffee House có hương vị đa dạng, phong phú, phù hợp với nhiều khẩu vị khác nhau.
Phúc Long Coffee & Tea
- Thương hiệu: Phúc Long Coffee & Tea House là thương hiệu cà phê và trà lâu đời, nổi tiếng với các sản phẩm chất lượng cao và dịch vụ chu đáo.
- Dòng sản phẩm: Gồm cà phê rang xay nguyên chất, cà phê pha phin, cà phê máy, trà, thức uống đá xay, bánh ngọt, đồ ăn nhẹ,…
- Đánh giá: Cà phê Phúc Long Coffee & Tea House có hương vị thơm ngon, đậm đà, mang đậm phong cách Việt Nam.
Vinacafe
- Thương hiệu: Vinacafe là một trong những thương hiệu cà phê lớn nhất Việt Nam với hệ thống phân phối rộng khắp cả nước.
- Dòng sản phẩm: Gồm cà phê rang xay nguyên chất, cà phê hòa tan, cà phê sữa, cà phê lon,…
- Đánh giá: Cà phê Vinacafe có hương vị thơm ngon, dễ uống, phù hợp với nhiều đối tượng khách hàng.
Tìm kiếm địa chỉ mua cà phê
Cửa hàng bán cà phê
- Tìm kiếm các cửa hàng bán cà phê uy tín trong khu vực của bạn.
- So sánh giá cả và chất lượng cà phê của các cửa hàng khác nhau.
- Tham khảo ý kiến của bạn bè hoặc người thân.
Mua cà phê online
- Tìm kiếm các trang web bán cà phê uy tín.
- Đọc các đánh giá về sản phẩm và dịch vụ của các trang web này.
- Chọn trang web có chính sách giao hàng và thanh toán rõ ràng.
Tham gia cộng đồng yêu cà phê
Tham gia các diễn đàn về cà phê
Chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức về cà phê với những người yêu thích cà phê khác.
Tìm hiểu thêm về các chủ đề liên quan đến cà phê như:
- Kỹ thuật pha chế cà phê.
- Các loại cà phê khác nhau.
- Văn hóa cà phê trên thế giới.
Tham gia các hội nhóm về cà phê trên mạng xã hội
- Cập nhật những tin tức mới nhất về cà phê.
- Giao lưu và kết bạn với những người yêu thích cà phê khác.
- Tham gia các sự kiện về cà phê.
Nguồn tham khảo:
- Harvard Health Publishing: https://nutritionsource.hsph.harvard.edu/food-features/coffee/
- WebMD: https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-979/caffeine
- Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA): https://www.fda.gov/files/food/published/Guidance-for-Industry–Highly-Concentrated-Caffeine-in-Dietary-Supplements-DOWNLOAD.pdf
Lưu ý: Bài viết này cung cấp thông tin chung về cà phê, không thay thế lời khuyên từ chuyên gia y tế. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn uống hoặc sử dụng cà phê cho mục đích điều trị bệnh.